قسمت ۲: دادخواست‌نویسی و شروع دادرسی حقوقی: خواهان و اهلیت او

اولین بخشی که در دادخواست مشاهده می‌شود، مشخصات مربوط به خواهان است. خواهان شخصی است که ادعا می‌کند حقش تضییع شده، انکار شده یا خشونتی بر حقش وارد شده است. لذا در ستون اول دادخواست باید مشخصات خواهان شامل نام، نام خانوادگی، نام پدر، سن و اقامتگاه ثبت شود. مطابق با ماده ۵۱، مشخصات خواهان باید قید شود و عدم ذکر نام پدر یا سن و شغل خواهان ایرادی ندارد. اما نام و نام خانوادگی و اقامتگاه خواهان باید به طور دقیق درج گردد. همچنین یک آیین‌نامه وجود دارد که قید کد ملی و کد پستی را به عنوان الزامات در دادخواست تعیین کرده است. در حالی که وجود کد ملی ضروری است، معمولاً عدم درج کد پستی چندان مشکل‌ساز نمی‌شود. برای نوشتن دادخواست و لوایح قانونی و پیگیری پرونده حقوقی خود، به حمید خسروانی، عضو مرکز وکلای قوه قضاییه استان تهران و مدرس دانشگاه مراجعه کنید.

اگر خواهان یک شخص باشد، درج مشخصات او راحت‌تر خواهد بود، اما اگر تعداد خواهان‌ها بیش از یک نفر باشد، باید نام تمامی خواهان‌ها در ستون مربوطه نوشته شود. نکته‌ای که بسیار حائز اهمیت است، توجه به اهلیت خواهان است. اهلیت به معنای توانایی استیفای حقوق و انجام مسئولیت‌هاست و فردی که می‌خواهد از دادگاه برای استرداد حقوق خود درخواست کند، باید واجد این اهلیت باشد.

ما بارها در محاکم مشاهده کرده‌ایم که پرونده‌هایی به دفتر وکالت ما ارجاع می‌شود که خواهان آن‌ها از لحاظ اهلیت، اهلیت لازم را ندارند. به عنوان مثال، شخصی که خواهان مطالبه وجهی از سند نکاحیه است، ممکن است به دلیل عدم اهلیت معاملاتی، مطلبه آنها صحیح نباشد. در چنین مواردی، حتی اگر در قسمت مشخصات خواهان نام شخصی که اهلیت ندارد (مثلاً زوجه‌ای که کمتر از ۱۸ سال دارد) نوشته شود، باید ذکر کنیم که این فرد اهلیت استیفا ندارد و همچنین نکات دیگری را نیز ذکر کنیم. به عنوان مثال، اگر خواهان صغیر باشد، مشخصات او را در ستون خواهان قید می‌کنیم و در کنار آن، قید می‌کنیم که این نوع دادخواست باید از سوی ولی قانونی او تنظیم شود. بنابراین، در نهایت باید مشخصات خواهان و ولی قانونی ثبت شود. نکته‌ای که حائز اهمیت است، این است که حتی اگر خواهان اهلیت نداشته باشد، باید نام او در دادخواست ذکر گردد. باید به موضوع ولایت یا قیومیت نیز دقت کنیم.

قسمت ۵: دادخواست‌نویسی و شروع دادرسی حقوقی: سایر شرایط خواهان
قسمت ۱: دادخواست‌نویسی و دادرسی حقوقی: آغاز دادرسی حقوقی در محاکم حقوقی چگونه است؟