۱. نخستین نکته این است که اظهاراتی که در جلسه حضوری دادگاه بیان میکنید، تنها در حدی که در صورتجلسه ثبت شود، باقی خواهند ماند و در غیر این صورت به فراموشی سپرده خواهند شد. همچنین، تأثیر فوری صحبتهای شما بر قاضی ممکن است در کثرت پروندهها و جلسات متعدد دادرسی که قاضی در طول روز و هفته دارد، ناپدید شود. پروندهای که مثلا امروز در جلسه دادگاه در مقابل قاضی الف در مورد آن صحبت میکنیم، ممکن است در همان جلسه به صدور رأی نرسد و ممکن است قاضی در مراحل بعدی تغییر کند.
۲. تغییر قاضی در روند پرونده تأثیر بسزایی دارد و دفاعیات شفاهی ممکن است در مراحل بعدی بیتأثیر بمانند. نکته مهم این است که دادرسی یک مسیر خطی نیست و ممکن است در مراحل بعدی قاضی جدیدی وارد پرونده شود. بنابراین، ما دوباره باید تلاش کنیم تا قاضی جدید را قانع کنیم.
۳. لایحه کتبی مزیت دیگری دارد: محتوای سخنرانی شفاهی در دادگاه در خاطره وکیل و قاضی نمیماند و یا ممکن است برخی صحبتها مورد انکار قاضی یا وکیل قرار بگیرد. باید راه سوابق کتبی و مستندات و دلایل مکتوب را ایجاد کرد که این سوابق در مراحل بعدی پرونده بازخورد داشته باشد. در مراحل بالاتر دادگاه و مراجع تجدیدنظر، احتمال برگزاری جلسه شفاهی کاهش مییابد و احتمالاً پرونده بر اساس مستندات موجود تصمیمگیری خواهد شد. به همین دلیل، نباید به این اطمینان داشت که یک دفاع شفاهی خوب میتواند جای لایحه کتبی را بگیرد. محدودیتهای زمانی در دادرسی نیز به این موضوع دامن میزند. معمولاً دادگاهها زمان محدودی را برای رسیدگی تعیین میکنند و شما نمیتوانید تمامی مطالب مورد نظر را بهطور کامل در جلسه شفاهی مطرح کنید.
۴. همچنین، وقتی لایحهای تنظیم میکنید، در یک فضای آرام و با تمرکز کامل دفاعیات خود را آماده میکنید. اما در جلسه دادرسی، با ورود وکیل طرف مقابل و احتمال بیان تذکرات مختلف، ممکن است تمرکز خود را از دست بدهید و نتوانید همهچیز را بهدرستی بیان کنید. پس از پایان جلسه نیز ممکن است از خودتان بپرسید که کاش نکاتی را مطرح کرده بودید، که در آن لحظه دیگر فایدهای ندارد.
۵. مزیت دیگری که دفاع کتبی یا لایحه دارد، این است که شما در این حالت به جای اینکه انفعالی باشید، به طور فعال وارد میدان میشوید. در دفاع شفاهی، بخشهایی از بحث و گفتوگو به دست طرف مقابل است، زیرا او با طرح سوالات متوالی در جلسه دادرسی، فضای بحث را تعیین میکند و شما ناچار هستید به این سوالات پاسخ دهید. این بدان معناست که زمان و فرصت شما برای بیان نکات مهم تحت تأثیر سوالات طرف مقابل قرار میگیرد.
اما زمانی که لایحهای تنظیم میکنید، نیازی نیست که بر اساس خواستههای طرف مقابل مطالب را تنظیم کنید. شما میتوانید بر اساس تفکر و استدلال خود و با حوصله و تمانینه دفاعیاتتان را آماده کنید.
۶. یکی دیگر از مزایای لایحه این است که میتوانید در هر ساعتی از شبانهروز، حتی خارج از ساعات اداری، آن را آماده و ارسال کنید، که این مسأله به ویژه در شرایط فشار زمانی بسیار اهمیت دارد.
۷. فرآیند ارسال لایحه از طریق سیستمهای آنلاین امکانپذیر است و شما میتوانید به راحتی در ساعتهای مختلف، لایحه را ارسال کنید و حق دفاع خود را برای موکل حفظ کنید، خصوصاً زمانی که دفاعیات به طور شفاهی نمیتواند ارائه شود.
۸. همچنین، یکی از مزایای دیگر لایحه این است که خواهید توانست تمامی دفاعیات مورد نظر خود را مطرح کنید، در حالی که در جلسه دادگاه ممکن است قاضی اجازه طرح بعضی از نکات را ندهد یا بر اساس تشخیص خود به شما اجازه ندهد مواردی را مطرح کنید. در مورد لایحه، شما میتوانید هر مطلبی را که میخواهید بیان کنید، بدون اینکه نگرانی از محدودیتهای احتمالی در جلسه داشته باشید. به دلیل الکترونیکی شدن فرایندها، قاضی نمیتواند به راحتی از ثبت لایحه جلوگیری کند و شما میتوانید تمامی نکات مورد نظر خود را در لایحه بنویسید و به دادگاه ارائه دهید.
۹. مزیت دیگر لایحه این است که در مراحل بعدی میتوانید به دفاعیات قبلی خود ارجاع دهید. در صورتی که در مراحل بعدی بخواهید به دفاعیتی که در مرحله اول به صورت شفاهی ارائه کردهاید اشاره کنید، نمیتوانید به خوبی مستندات لازم را ارائه دهید، اما با وجود لایحه، میتوانید مشخصاً به دفاعیات خود اشاره کنید و نشان دهید که درخواستی داشتهاید که در جلسه اول به درستی مورد توجه قرار نگرفته و ایرادی داشتهاید که قابل پیگیری است.
۱۰. یکی دیگر از مزایای لایحه این است که شما را در مقابل سوء برداشتها و مشکلاتی که ممکن است بین شما و موکلتان ایجاد شود، محافظت میکند. بسیاری از اوقات در پروندهها ممکن است شکستهایی پیش بیاید و موکل احساس کند که وکیل کمکاری کرده است. در این شرایط، با ارائه لایحه به موکلتان میتوانید اطمینان حاصل کنید که حقایق را به درستی بیان کردهاید و تمامی دفاعیات و نکات ضروری به طور کامل مستند شده است.
۱۱. همچنین، در شرایطی که موکل ممکن است از وکیل خود شکایت انتظامی کند، ارائه دفاعیات کتبی به شما کمک میکند تا نشان دهید که وظایف خود را به درستی و با دقت انجام دادهاید. دفاعیات کتبی به عنوان ابزار مستند، کارایی بیشتری نسبت به دفاعیات شفاهی دارد. در برخی موارد، مانند تجدیدنظر یا اعتراض به نظریه کارشناسی، لایحه کتبی یک الزام قانونی است و شما نمیتوانید به صورت شفاهی دفاع کنید.
به عنوان مثال، در مراحل تجدیدنظر یا فرجامخواهی، امکان ارائه دفاع شفاهی وجود ندارد و تنها میتوانید از طریق لایحه کتبی درخواستهای خود را مطرح کنید. این موضوع در مواردی مانند دیوان عدالت اداری نیز صدق میکند؛ زیرا تنها مستندات کتبی در مراحل ابتدایی و تجدیدنظر ملاک عمل قرار میگیرد. در نتیجه، قدرت لایحه و توانایی شما برای بیان دفاعیات در این شرایط بسیار حیاتی است، چراکه تنها ابزار برای ارائه مطالب در آن مراحل خواهد بود. برای مشاوره در این زمینه و همچنین پیگیری پرونده حقوقی یا ملکی خود توصیه میگردد به حمید خسروانی مراجعه کنید.
